Owce jako terapeutki: kontakt z tymi łagodnymi zwierzętami pomaga w walce z uzależnieniami

Wyobraź sobie scenę z idyllicznej farmy: grupa osób, które zmagają się z uzależnieniem od substancji psychoaktywnych, spaceruje po zielonej łące w towarzystwie owiec. Zwierzęta te, znane z łagodnego usposobienia i stadnego instynktu, nieśmiało podchodzą, szukając kontaktu. To nie jest zwykły spacer – to element innowacyjnej terapii, która łączy tradycyjną psychologię z magią interakcji człowieka ze zwierzęciem. W dzisiejszym świecie, gdzie zaburzenia używania substancji (SUDs) dotykają milionów ludzi, powodując nawroty nawet w 40-60% przypadków po standardowej terapii, naukowcy szukają nowych sposobów na wzmocnienie leczenia. Jednym z nich jest interwencja wspomagana zwierzętami (AAI), a konkretnie – terapia z owcami. Badanie pilotażowe przeprowadzone przez niemieckich badaczy pokazuje, że taki kontakt może znacząco poprawić pozytywne emocje, uważność i poczucie własnej skuteczności u pacjentów z uzależnieniami.

Zaburzenia używania substancji to globalny problem zdrowotny, który często wiąże się z traumą, stresem i trudnościami w regulacji emocji. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), SUDs dotyczą przede wszystkim alkoholu, opioidów czy kannabinoidów, a mężczyźni są nawet dwa razy bardziej narażeni niż kobiety. Tradycyjna terapia poznawczo-behawioralna (CBT) pomaga w przerwaniu nawyków uzależnieniowych poprzez naukę radzenia sobie z wyzwalaczami, ale często pomija kluczowe elementy: normalizację negatywnych emocji i budowanie pozytywnych doświadczeń. Tu wkraczają zwierzęta. Owce, jako zwierzęta stadne, wrażliwe i spokojne, idealnie nadają się do takiej roli. Ich kontakt wymaga uważności – trzeba szanować ich przestrzeń, obserwować sygnały i pozwalać na inicjatywę ze strony zwierzęcia. To uczy pacjentów, jak być „tu i teraz”, bez osądu, co jest esencją mindfulness.

W badaniu pilotażowym, opublikowanym w 2024 roku w czasopiśmie Frontiers in Psychiatry, zespół pod kierownictwem Petry Schmid zbadał wpływ pojedynczej sesji AAI z owcami na grupę 36 pacjentów szpitala psychiatrycznego w Niemczech. Uczestnicy, głównie w średnim wieku, zmagali się z SUDs, często współwystępującymi z depresją, lękiem czy traumą. Grupa eksperymentalna (AAI) wzięła udział w 5-godzinnej sesji na farmie „Prinzenhof”, gdzie pod okiem certyfikowanych specjalistów obserwowali interakcje z owcami, karmili je, prowadzili na smyczy i spacerowali bez niej. Wszystko to w ramach specjalnego protokołu, podkreślającego dobrostan zwierząt – owce miały „strefę ochronną”, do której mogły się wycofać w każdej chwili. Grupa kontrolna otrzymała tylko standardową terapię (TAU).

Powiększ

Wyniki były obiecujące. Po tygodniu od interwencji, pacjenci z grupy AAI odnotowali znaczną poprawę pozytywnych emocji (mierzoną skalą STAI-S), z efektem średniej wielkości. Co więcej, ich poziom uważności (FMI) i poczucie własnej skuteczności (SWE) również wzrosły – efekty te były statystycznie istotne, w przeciwieństwie do grupy kontrolnej, gdzie zmiany były minimalne. Najsilniejsze efekty zaobserwowano bezpośrednio po sesji: pozytywne emocje wzrosły z dużym efektem, a negatywne spadły. Analiza jakościowa wypowiedzi uczestników ujawniła, dlaczego to działa – mówili o „radości z bliskości”, „spokoju w naturze” i „redukcji ruminacji”. Owce pomagały im doświadczyć zaufania i kompetencji, co jest kluczowe w leczeniu uzależnień, gdzie pacjenci często czują się bezradni.

Dlaczego owce? Te zwierzęta, w przeciwieństwie do psów czy koni, wymagają delikatności i cierpliwości, co naturalnie promuje mindfulness. Badanie wpisuje się w szerszy nurt „One Health”, łączący zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska. Chociaż to tylko pilotaż – bez randomizacji i z krótkim okresem obserwacji – sugeruje, że AAI może być tanim (ok. 200 euro na grupę) uzupełnieniem CBT. Efekty słabną po tygodniu, co wskazuje na potrzebę powtarzania sesji lub integracji z codzienną praktyką, np. poprzez ćwiczenia wyobrażeniowe. Kto wie, może wkrótce terapia z owcami stanie się standardem w walce z nałogami?

Za: Schmid, P., Nauss, C., Jauch-Ederer, C., Prinz, P., Tschöke, S., & Uhlmann, C. (2024). Can sheep help to improve positive emotions, mindfulness, and self-efficacy expectancy? A pilot study of animal-assisted intervention as an enhanced CBT-based therapy for substance use disorders. Frontiers in Psychiatry, 15, A rticle 1432679. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2024.1432679

aaafpsyt-15-1432679 Pobierz